DE BOEKPRESENTATIE

Een officieel overhandigingsmoment mag niet ontbreken op een boekpresentatie. Uitgever Petra Prescher begon dan ook met een ferme handdruk en het overhandigen van het allereerste exemplaar van Design Thinking aan auteur Teun den Dekker. Johan Hauser hield een duo-interview met Petra en Teun, waaraan Merlijn Huntjens afsluitend in dichtvorm zijn eigen draai gaf. Pam van den Broek ving de boekpresentatie in beeld en BobbyFresh draaide de plaatjes bij de borrel.

Hoe ingewikkeld is het uitgeven van een boek? Voor wie dacht dat het uitgeven van een boek neerkomt op het simpelweg drukken van een kant-en-klaar manuscript van een auteur, heeft Johan Hauser een duo-interview met uitgever Petra Prescher en auteur Teun den Dekker gehouden: Hoe gaat uitgeven in het echt, Petra? “Ik krijg tientallen enthousiaste mails met voorstellen over boeken die allemaal bestsellers gaan worden. Die beoordeel ik en als ik potentie zie volgen café-bezoeken en onderhandelingen met de auteur. Tegelijk doen we een behoefteonderzoek onder hogeschooldocenten of het boek een markt heeft. Als dat zo is, geef ik een go en kan de auteur beginnen met schrijven.” Dan is het wachten op het manuscript. “Soms word ik positief verrast, maar vaker moet ik achter een auteur aan, hulp bij het schrijven inschakelen en morele steun bieden.” En al die tijd heeft de auteur nog geen contract? “Sterker nog: we kunnen een manuscript waar een auteur maanden of soms jaren aan heeft gewerkt alsnog weigeren. Laten we even uitgaan van niet. Wat dan? Bij een akkoord begint het proces van in productie nemen van het boek. Team Noordhoff wordt ingezet: een redacteur, editor, ontwerpers, een procesbegeleider die het contact met India houdt, setters, technisch tekenaars, enzovoort. Het uitgeven van een boek verloopt grotendeels als een lineair proces, maar voordat een PDF van het boek ‘schoon’ is, gaat die wel drie tot vier keer terug naar de redacteur, editor en auteur. En dan nog zie je in een gedrukt boek nog wat typefouten waar iedereen overheen heeft gelezen.” Hoe verliep het proces bij het boek Design Thinking? “Bij dit boek liep het proces gesmeerd (behalve wat design-uitdagingen). Enige probleem was de tijdsdruk. Vanuit de markt voelden we een urgentie om met een Nederlands boek over design thinking te komen dat geschikt is voor het hoger onderwijs. Toen bleek dat Teun zijn co-auteur was uitgevallen, hebben we als uitgever geïnvesteerd in ghostwriter Annelie Uittenbogaard om het schrijfproces te bespoedigen. Alleen zo konden we garanderen dat het boek voor schooljaar 19-20 in de schappen ligt.”

En Teun, hoe verliep het schrijfproces voor jou? “Het schrijven van Design Thinking bleek een heus designproces. Alle grondhoudingen komen voorbij: inleven in wat de lezer wil en dat checken, integraal werken (ik ben van het denken en praten, maar hoe schrijf je dat op?), experimenteren met teksten die je daarna weer murdered, flexibel denken over vorm en inhoud en leerstijlen…. En in dit lastige proces ook nog goed samenwerken. Schrijven is net als een designproject itereren van mijlpaal naar mijlpaal via de cyclus van design thinking, totdat er een boek ligt waar ik trots op ben.” Wat heeft dit designproces je geleerd? “Door het schrijven heb ik mijn visie over design thinking aangescherpt. Meeschrijver Annelie had affiniteit met het onderwerp, maar was geen expert op het gebied van design thinking. Haar continue reacties ‘wat bedoel je?’, ‘wat heeft de student hieraan?’ maakte dat ik niet in de verleiding kwam er een boek van te maken dat vakbroeders interessant vinden, maar waar docenten en studenten moeilijk mee aan de slag kunnen. Wat vind je essentieel om als boodschap mee te geven? “Vertraag, zoek door, vraag uit, stel vast en laat je idee weer varen. Kortom: Houd van je probleem, daar zit de oplossing.”

En nu? Tijd voor actie! Koop het boek, lees meer over de werksessie, neem contact op met Noordhoff om te bespreken hoe je dit boek kunt inzetten of neem contact op met Teun den Dekker om je vragen over design thinking te stellen.

DE WERKSESSIE

Voorafgaand aan de boekpresentatie werd een werksessie gehouden voor HBO-docenten. Hoe kan je in het hoger onderwijs met Design Thinking aan de slag? was daarin de centrale vraag. Leeft het onderwerp? Design thinking is actueel en wordt al door veel scholen ingezet. De ene docent doet dit om met studenten processen voor dienstverlening zo vorm te geven dat de klant centraal komt te staan. Een andere docent gebruikt design thinking om wicked problems te verkennen met studenten en weer een ander ziet design thinking als een meta-methode om tot blijvende innovatie in het onderwijs te komen. Wat vraagt dat van docenten en studenten? Design thinking is een manier van werken die niet alleen voor studenten nieuw is, maar ook een nieuwe insteek van docenten vraagt. Voor het toepassen van design thinking is een bepaalde mindset nodig en dat is zeker in het begin lastig. “Soms loopt een project dat ik begeleid vast en zijn we met z’n allen in de valkuil van lineaire denken getrapt,” zegt een docent. Hoe blijf je design thinking inzetten, ook als je vastloopt? Ga gewoon aan de slag en stel je kwetsbaar op. Het boek Design Thinking is bedoeld voor studenten én docenten die het nog niet allemaal weten. De eerste twee hoofdstukken bieden een theoretische basis, de twee andere hoofdstukken geven aan hoe dat in de praktijk te doen en sporen aan om het direct toe te passen in een project. Door projectgestuurd onderwijs is Design Thinking makkelijk in het huidige curriculum te fietsen. En als dat niet lukt? Voor wie aanvullende ondersteuning nodig heeft, zijn er verschillende ideeën geopperd. Meerdere scholen hebben designthinkingsexperts in dienst die een docent inroept als een project dreigt vast te lopen. “Ik bied hands-on advies en laat zien hoe problemen binnen een project ‘op z’n designs’ op te lossen zijn,” zegt een expert. “Ja,” vult een collega aan, “en nu is het kwartje bij mij gevallen en los ik het samen met mijn studenten op.” Het zou mooi zijn als meer scholen experts in dienst nemen, zodat docenten zelfvertrouwen kunnen opbouwen. Een ander idee is om een LinkedIn community te starten met ‘best practices’ en beschrijvingen van valkuilen en hoe daar uit te komen. Onervaren docenten zouden tenslotte kunnen oefenen met design thinking door het toe te passen op een eigen project, bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van een minor Design Thinking. Zo doorloopt een docent samen met collega’s het gehele proces, past de grondhoudingen toe en oefent gaandeweg met de projectstappen en methoden.

Didactisch multifunctioneel

Design Thinking is een boek van Noordhoff Uitgevers voor het hoger onderwijs. Maar ook op de werkvloer is het goed inzetbaar. Het is makkelijk geschreven en dat is nog best lastig als het over design thinking gaat. De grote stapel boeken over design thinking geven verschillende definities en leggen elk hun eigen(wijze) nadruk. Niet dit boek. Design Thinking is een denkwijze én een werkwijze én een projectaanpak én een verzameling aan methoden. Die benadering biedt voor elke lezer een ingang om te ontdekken hoe design thinking werkt en hoe het in te zetten in het eigen vakgebied.

Design thinking moet je doen!

Het boek is zo vormgegeven dat het de gekozen didactiek versterkt. Zo zijn er naast de broodtekst (vakjargon voor de doorlopende tekst) verschillende tekstvakken: toepassing, onderzoek/theorie, vragen over de lopende tekst, oefening met verschillende methoden en begeleiding bij een project waaraan de student werkt. De invulformulieren achterin het boek (en online te downloaden) maken het doorlopen van een project niet alleen makkelijker, maar laten studenten ook oefenen met de grondhoudingen die in het boek zijn beschreven. Tot slot zijn er de openingscasussen die aanzetten tot nadenken en de slotcasussen die een figuurlijk kijkje in de keuken bieden van organisaties die design thinking hebben ingezet. Daaruit blijkt dat organisaties soms erg moeten wennen aan design thinking, maar dat ze in negen van de tien gevallen uiteindelijk het licht zien!